Η Αρχιτεκτονική του Γίγνομαι

Ποιοι είμαστε και ποιοι συνεχίζουμε να γινόμαστε;

Μεγάλωσα στη Νοτιοανατολική Ασία, με αξίες επηρεασμένες τόσο από Ανατολικές όσο και από Δυτικές θεωρήσεις. Η ιδέα μιας ζωής με σκοπό και η αυτο-μεταμόρφωση ήταν μέρος του τρόπου σκέψης μου από μικρή ηλικία. Ο Στωικισμός ήταν ένα μεταγενέστερο εύρημά μου. Αυτά δεν ήταν έννοιες για κάποιο προϊόν. Ήταν τρόποι σκέψης για το πώς να ζει κανείς, τι έχει σημασία και το άτομο που θα μπορούσα να γίνω.

Αυτή είναι η δική μου εμπειρία και όχι μια γενίκευση για όλους όσους μεγαλώνουν στη Νοτιοανατολική Ασία. Ούτε οι Ανατολικές ούτε οι Δυτικές αξίες αποτελούν μια ενιαία, ομοιογενή παράδοση. Αυτό που κράτησα για μένα ήταν η δυνατότητα να έχω διαφορετικές οπτικές, ενώ συνεχίζω να αλλάζω.

Πολύ αργότερα, ένα ερώτημα για την τεχνολογία έδωσε ένα νέο πλαίσιο σε αυτές τις σκέψεις: Πώς μπορούν η τεχνητή νοημοσύνη και η ιδιωτικότητα να συνεργαστούν; Αυτό ήταν το αρχικό ερώτημα για τον σχεδιασμό του Zeredi, όχι η αρχή του ενδιαφέροντός μου για την ταυτότητα ή τη μεταμόρφωση. Αυτό το ερώτημα συνεχίζει να διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο το Zeredi προσεγγίζει την ιδιωτικότητα.

Γνώρισα την έννοια των παράλληλων σύμπαντων αργότερα στη ζωή μου, πολύ μετά από εκείνες τις πρώτες επιρροές. Μαζί με τα ερωτήματα για μια ολοένα και πιο ικανή τεχνητή νοημοσύνη, μου πρόσφερε έναν άλλο τρόπο να αναρωτιέμαι για την ταυτότητα: τις ζωές που θα μπορούσαμε να έχουμε ζήσει, τις πλευρές του εαυού μας που αναδείχνει μια συγκεκριμένη κατάσταση και τα μέλλοντα που δεν έχουμε φτάσει ακόμα.

Όλα αυτά τα νήματα ενώθηκαν γύρω από ένα ερώτημα: Τι σημαίνει ταυτότητα σε έναν κόσμο με επίκεντρο την τεχνητή νοημοσύνη; Πώς περιγράφουμε τον εαυτό μας όταν ακόμα και μια συνηθισμένη ζωή αλλάζει συνεχώς την απάντηση;

Αυτά τα ερωτήματα δεν εμφανίστηκαν μετά το προϊόν, ως μια ιστορία για να το αιτιολόγησει. Τα μοντέλα ήρθαν αργότερα, ριζωμένα σε αυτές τις απορίες για την ιδιωτικότητα, την ταυτότητα και τη διαδικασία του «γίγνομαι». Δεν πιστεύω ότι θα τα είχα σχεδιάσει αν δεν είχα θέσει πρώτα αυτά τα ερωτήματα.

Αρκεί ένα προφίλ για να χωρέσει όλες τις εκδοχές αυτού που είμαστε;

Πριν σχεδιάσουμε έναν άλλο τρόπο για να περιγραφεί ένας άνθρωπος, αρχίσαμε να αναρωτιόμαστε τι δεν θα μπορούσε ποτέ να χωρέσει πλήρως σε μια περιγραφή.

Τα Ερωτήματα Πριν το Σχήμα

Η τεχνολογική μοναδικότητα (singularity) είναι μια θεωρητική ιδέα, όχι ένα αναπόφευκτο μέλλον που ισχυριζόμαστε ότι προβλέπουμε. Για μένα, άνοιξε ένα ερώτημα για τη συνέχεια του «εγώ»: Αν η μοναδικότητα ήταν πραγματική, θα ήταν το άτομο στην άλλη πλευρά ακόμα εγώ;

Η ιδέα της μοναδικότητας από μόνη της δεν απαντά στο τι συμβαίνει με την ταυτότητα ενός ατόμου. Αλλά η φαντασίωση ενός τέτοιου μέλλοντος έκανε το ερώτημα προσωπικό: τι θα έκανε αυτό το άτομο να είναι ακόμα εγώ, και τι θα μπορούσε να αλλάξει πριν σταματήσω να αναγνωρίζω τον εαυτό μου; Αυτό ήταν ένα φιλοσοφικό ερώτημα, όχι μια πρόβλεψη για μια συγκεκριμένη τεχνολογία ή ένας ισχυρισμός ότι ένα σύστημα θα μπορούσε να διατηρήσει έναν άνθρωπο.

Το πολυδιάστατο σύμπαν άνοιξε μια άλλη γραμμή αναστοχασμού. Δεν αναζητούσαμε αποδείξεις ότι υπάρχουν εναλλακτικές εκδοχές του εαυού μας. Η πιθανότητα αυτή ήταν μια φανταστική πύλη: τι γίνεται με τις εκδοχές μιας ζωής που δεν επιλέγονται ποτέ, ή τις πλευρές ενός ανθρώπου που ένα συγκεκριμένο περιβάλλον δεν μας αφήνει να δούμε;

Δεν χρειαζόμαστε ένα άλλο σύμπαν για να συναντήσουμε αυτή την πολυπλευρότητα. Μπορούμε να είμαστε συγκρατημένοι σε ένα δωμάτιο και εξωστρεφείς σε ένα άλλο. Μπορούμε να κουβαλάμε μια φιλοδοξία ιδιωτικά πολύ πριν γίνει ορατή σε οποιονδήποτε άλλον. Ένα κομμάτι μας δεν γίνεται ψευδές απλώς και μόνο επειδή λείπει από την τωρινή εικόνα.

flowchart TB
    you["You"]
    you --- professional["Professional you"]
    you --- mom["Mom you"]
    you --- daughter["Daughter you"]
    you --- student["Grad student you"]
    you --- dreams["Your dream you"]

Ένας άνθρωπος, διαφορετικές πλευρές μιας ζωής. Αυτοί οι ρόλοι μπορούν να επικαλύπτονται· είναι παραδείγματα, όχι μια λίστα ελέγχου ή μια πλήρης περιγραφή σας.

Αυτές οι μεταγενέστερες ιδέες με μετέφεραν πίσω στη μεταμόρφωση του εαυού που είχα σκεφτεί πολύ νωρίτερα. Μερικές φορές ανακαλύπτουμε μια άλλη πλευρά μας. Μερικές φορές αλλάζουμε. Μια περιγραφή θα πρέπει να αφήνει χώρο και στα δύο, χωρίς να απαιτεί από κάθε νέα απάντηση να αποδεικνύει την προηγούμενη λανθασμένη.

Αυτές οι ιδέες δεν μας έδωσαν μια έτοιμη αρχιτεκτονική. Μας έδωσαν ερωτήματα που άξιζε να ενσωματωθούν στον σχεδιασμό της.

Ο Εαυτός που Διατηρούμε, ο Εαυτός που Γινόμαστε

Οι αξίες με τις οποίες μεγάλωσα, μαζί με ιδέες που ανακάλυψα αργότερα, έκαναν αυτό το θέμα κάτι περισσότερο από ένα ερώτημα για τα ψηφιακά προφίλ. Μια ζωή με σκοπό εγείρει ερωτήματα για το προς τα πού κινούμαστε. Ο Στωικισμός προσκαλεί σε αναστοχασμό πάνω στις κρίσεις, τις επιλογές και τις αντιδράσεις μας σε όσα δεν μπορούμε να ελέγξουμε. Η αυτο-μεταμόρφωση μας ζητά να αφήνουμε χώρο για την αλλαγή. Αυτές είναι διακριτές επιρροές, όχι εναλλάξιμες απαντήσεις.

Τα ερωτήματα για το εγώ έκαναν την εξερεύνηση πιο προσωπική. Όταν λέμε «αυτός είμαι», εκφράζουμε κάτι που έχει σημασία για εμάς ή προσκολλόμαστε σε μια περιγραφή από την οποία δεν ξέρουμε πια πώς να απομακρυνθούμε;

Δεν υπάρχει μία μοναδική Ανατολική ή Δυτική απάντηση. Οι ακόλουθες φιλοσοφικές οπτικές προσφέρουν περαιτέρω τρόπους εξέτασης του ερωτήματος· δεν αποτελούν ισχυρισμό ότι μεγάλωσα πρακτιζώντας κάθε παράδοση που αναφέρεται εδώ.

Στη βουδιστική σκέψη, οι διδασκαλίες για την προσωρινότητα και το «μη-εγώ» αμφισβητούν την ιδέα μιας μόνιμης, ανεξάρτητης ουσίας πίσω από όλα όσα ονομάζουμε «εγώ». Αυτό δεν είναι ο απλός ισχυρισμός ότι ένας άνθρωπος δεν υπάρχει ή δεν έχει σημασία. Μας ζητά να εξετάσουμε τι θεωρούμε σταθερό και πώς η προσκόλληση σε αυτό μπορεί να γίνει πηγή ταλαιπωρίας.

Δίπλα σε αυτό στέκεται ένα ερώτημα για το εγώ: τι συμβαίνει όταν μια χρήσιμη περιγραφή του εαυού μας γίνεται κάτι που πρέπει να υπερασπιζόμαστε συνεχώς; «Είμαι ο ήσυχος». «Είμαι πάντα ικανός». «Δεν είμαι κάποιος που αλλάζει γνώμη». Μια περιγραφή μπορεί να προσφέρει ένα αίσθημα του ότι ανήκουμε κάπου, και μετά να γίνει σιωπηλά μια υποχρέωση.

Ορισμένες δυτικές υπαρξιστικές σκέψεις προσφέρουν έναν άλλο τρόπο να σκεφτούμε τη διαδικασία του γίγνομαι: ένας άνθρωπος δεν εξαντλείται σε μια κατηγορία, και μια ζωή αποκτά σχήμα μέσα σε συνθήκες που δεν επιλέξαμε εξ ολοκλήρου. Για αυτή την εξερεύνηση, το ερώτημα είναι πώς μια ζωή που αλλάζει σχετίζεται με το άτομο που αναγνωρίζουμε ως τον εαυτό μας. Η μεταμόρφωση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλα όσα μας συνδέουν με έναν προηγούμενο εαυτό εξαφανίζονται.

Αυτές οι παραδόσεις δεν είναι εναλλάξιμες και δεν δίνουν μία κοινή απάντηση για την προσωπική ταυτότητα. Ούτε ο όρος «εγώ» σημαίνει ακριβώς το ίδιο πράγμα σε πνευματικά, φιλοσοφικά και ψυχολογικά λεξικά. Τις φέρνω δίπλα στο ερώτημά μου, όχι ισχυριζόμενος ότι το λύνουν.

Συνυπάρχοντας, αυτές οι ιδέες με επαναφέρουν σε ένα ερώτημα: Αν αλλάξω, τι με κάνει να είμαι ακόμα εγώ;

Για το Zeredi, αυτό γίνεται ένα πιο ταπεινό ερώτημα σχεδιασμού: πώς μπορεί μια ψηφιακή ταυτότητα να αφήνει χώρο για τη συνέχεια και την αλλαγή, χωρίς να προσποιείται ότι έχει λύσει το τι κάνει κάποιον να παραμένει το ίδιο πρόσωπο;

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα ψηφιακό σύστημα μπορεί να ορίσει τι είναι ο εαυτός. Η επιθυμία είναι πιο πρακτική: να επιτρέψει σε κάποιον να πει «αυτό έχει σημασία για μένα εδώ» χωρίς να τον αναγκάσει να πει «αυτό είναι το μόνο που θα είμαι ποτέ».

Η Κατάρρευση

Ένα προφίλ διατηρεί μια μέτρηση. Ένας άνθρωπος διατηρεί πιθανότητες.

Στην κβαντική φυσική, ένα qubit μπορεί να βρίσκεται σε μια υπέρθεση των καταστάσεων που ονομάζονται 0 και 1. Η μέτρηση σε αυτή τη βάση δίνει ένα αποτέλεσμα. Στην περιγραφή της «κατάρρευσης», η κατάσταση ενημερώνεται σε αυτό το αποτέλεσμα.

Οι άνθρωποι δεν είναι qubits. Αυτό είναι μια έμπνευση, όχι μια επιστημονική ανάλυση της ταυτότητας. Αλλά η εικόνα παρέμεινε: πολλές πιθανότητες, φιλτραρισμένες μέσα από μία μόνο παρατήρηση.

Στο δικό μου μικρό καρτούν της ιδέας, φαντάστηκα ότι είμαι ένα άτομο σε μια ιστορία δύο καταστάσεων, με πιθανότητες 0 και 1: Κουνιέμαι, κουνιέμαι. Ω, κάποιος με κοιτάζει. Πρέπει να μείνω ακίνητος και να τον κοιτάξω πίσω.

Αυτή είναι μια παιχνιδιάρικη προσωποποίηση, όχι ο τρόπος που λειτουργεί η μέτρηση: ένα άτομο δεν παρατηρεί το βλέμμα κάποιου και αποφασίζει να μείνει ακίνητο, και η μέτρηση δεν απαιτεί συνειδητό παρατηρητή. Αυτό που με ενδιέφερε ήταν η ανθρώπινη εικόνα πίσω από το αστείο: το να είσαι ορατός και μετά να νιώθεις ότι πρέπει να κρατήσεις μία εκδοχή του εαυτού σου ακίνητη για τον άνθρωπο που σε κοιτάζει.

Ένα ψηφιακό προφίλ μπορεί να μοιάζει με αυτή τη στένωση. Παίρνει μια στιγμή από τη ρευστή πολυπλοκότητα μιας ανθρώπινης ζωής και την παγώνει.

Αυτό δεν είναι πάντα αποτυχία. Μια περιγραφή μπορεί να είναι χρήσιμη χωρίς να είναι πλήρης. Το πρόβλημα ξεκινά όταν κάτι που ήταν αληθινό για μια στιγμή γίνεται η απάντηση που περιμένουν από εμάς παντού.

Τι αφήνουμε εκτός όταν επιτρέπουμε σε μία παρατήρηση να γίνει ολόκληρη η περιγραφή μας;

Ο Ψίθυρος και τα Δεδομένα

Φανταστείτε ότι επιλέγετε ένα ήσυχο εστιατόριο επειδή υπάρχει κάτι που θέλετε να ακούσετε κάποιον να σας πει.

Ένα σύστημα βλέπει την κράτηση. Καταγράφει μια προτίμηση για ήσυχους χώρους. Καταγράφει την επιλογή, αλλά χάνει τον ψίθυρο. Βλέπει τα δεδομένα, αλλά όχι το τι σημαίνει η βραδιά για εσάς.

Αύριο, μπορεί να θέλετε μουσική αρκετά δυνατά ώστε να χαθείτε μέσα σε αυτήν. Και οι δύο εκδοχές σας είναι πραγματικές. Καμία δεν θα έπρεπε να χρειάζεται να διορθώνει την άλλη.

Ωστόσο, ένα προφίλ μπορεί να μεταφέρει την πρώτη απάντηση μπροστά, σαν η δεύτερη να ήταν λάθος. Μια επιλογή γίνεται μοτίβο. Ένα μοτίβο γίνεται ετικέτα. Τελικά, η ετικέτα αρχίζει να μιλάει πριν από εσάς.

Το χαμένο πλαίσιο δεν είναι απαραίτητα κάτι που πρέπει να συλλέξει το σύστημα. Δεν θα έπρεπε να χρειάζεται να αποκαλύψετε τον ψίθυρο για να μην σας ορίσει μια επιλογή εστιατορίου.

Δεν είμαστε ένα προφίλ.

Η Γεωμετρία της Ταυτότητας

Αυτός είναι ο καρδιαγμός του Zeredi.

Πιστεύουμε ότι μια απάντηση μπορεί να είναι ειλικρινής χωρίς να είναι μόνιμη. Η ζωή συνεχίζει να κινείται αφού συμπληρωθεί μια φόρμα. Αλλάζουμε τόσο σιωπηλά, που τα ψηφιακά μας φαντάσματα συχνά παραμένουν πολύ μετά τη στιγμή που έχουμε προχωρήσει.

Τι θα γινόταν αν μπορούσαμε να αλλάξουμε τη γεωμετρία της ταυτότητας;

Το ήσυχο δείπνο και η θορυβώδης βραδιά δεν χρειάζονται δύο διαφορετικούς ανθρώπους για να εξηγηθούν. Χρειάζονται χώρο για διαφορετικά πλαίσια.

Αυτό που αναδεικνύετε σε ένα περιβάλλον δεν χρειάζεται να γίνει η περιγραφή που σας ακολουθεί παντού. Μια πιο ήσυχη πλευρά δεν είναι λιγότερο ειλικρινής από μια πιο έντονη. Καμία από τις δύο δεν χρειάζεται να περιέχει ολόκληρο τον άνθρωπο.

Και μια τακτοποιημένη ετικέτα μπορεί ακόμα να γίνει κλουβί, αν κάποιος άλλος τη θεωρεί μόνιμη ή καθολική. Τα ερωτήματα παραμένουν: του ποιού είναι αυτή η περιγραφή, πού ανήκει και τι συμβαίνει όταν δεν ταιριάζει πια;

Άλλα κομμάτια της ζωής σας μπορούν να παραμείνουν δικά σας. Δεν χρειάζεται να εκτεθεί κάθε λεπτομέρεια. Δεν χρειάζεται να εξηγηθεί κάθε διαφορά.

Ο Χώρος στα Όρια

Ένας βοηθός θα μπορούσε να βοηθήσει σε μια συνηθισμένη εργασία χωρίς να μετατρέπει κάθε αλληλεπίδραση σε μια βαθύτερη θεωρία για εσάς. Το να είσαι χρήσιμος δεν θα έπρεπε να σημαίνει ότι έχεις τον τελευταίο λόγο για το ποιος είστε. Το να είστε κατανοητοί δεν θα έπρεπε να σημαίνει ότι τα δίνετε όλα.

Το Zeredi εξελίσσεται ακόμα. Τα οράματα διαμορφώνονται και η εφαρμογή βρίσκεται σε στάδιο ανάπτυξης. Αυτά είναι ερωτήματα που καθοδηγούν τη δουλειά, όχι ισχυρισμοί ότι κάθε φαντασμένη εμπειρία είναι ήδη διαθέσιμη.

Δεν έχουμε απαντήσει σε κάθε ερώτημα που ξεκίνησε αυτή τη διαδικασία. Κάποια έγιναν σχεδιαστικές αποφάσεις· άλλα παραμένουν ερωτήματα που θέλουμε ο σχεδιασμός να συνεχίσει να θέτει.

Η πρόθεση δεν είναι να χτιστεί ένα προφίλ που τελικά θα περιέχει έναν ολόκληρο άνθρωπο. Είναι να δημιουργηθεί μια περιγραφή με χώρο γύρω από τα όριά της.

Χώρο για ένα άλλο πλαίσιο.

Χώρο για μια άλλη απάντηση.

Αρκετό χώρο για να γίνετε κάποιος που το προφίλ δεν έχει συναντήσει ακόμα.

Διαβάστε το «Δεν είστε ένα προφίλ»

Αυτά τα ερωτήματα συνδέονται επίσης με την Έκφραση στη φιλοσοφία του Zeredi: το να αφήνουμε χώρο για όσα εκφράζουμε, χωρίς να τα αντιμετωπίζουμε ως τον ολόκληρο άνθρωπο.